Çünkü cevap oldukça şaşırtıcı ve aynı zamanda bir zihniyetin yansımasını göstermesi bakımından dikkat çekici. Sorunun doğru cevabını Türk edebiyatı Dergisi’nin Mart ayı sayısında Kamil yeşil vermiş… Bugüne kadar ÖSYM İstiklal Marşı’yla ilgili hiçbir soru sormamış… Bütün ders kitaplarının ilk sayfasında yer alan, her milli ve özel günde okunan, hayatın içinde olan İstiklal Marşı ne yazık ki Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından sınavlarda görmezden gelinmiş. Peki bir milletin yazdığı destanı kaleme döken büyük şairle ilgili durum ne? Onun da cevabı hiç iç açıcı değil. Mehmet Akif Ersoy’la ilgili de 1976 yılından beri bir tek soru çıkmış ÖSS’de.. Ersoy’un muhteşem kitabı Safahat’la ilgili de hiç soru çıkmamış… İşte ÖSYM’deki çarpık zihniyeti ortaya çıkaran o yazı…

ÖSYM’den İstiklal Marşı’na ve Mehmet Akif´e Tavır (mı ?)

Elimde Türkçe ve Edebiyat dersleri ile ilgili olarak “Konularına Göre Düzenlenmiş 42 Yılın (1966-2007) ÜSS-ÖYS-ÖSS Soruları ve Tam Çözümleri” adında bir kitap var.* Bu kitap diğer dersler için de düzenlenmiş ve yayımlanmış.

Kitabı inceledikten sonra anladım ki ÖSYM tarafından yapılan sınavlar sadece bir puan alma ve rakibi eleme görevi yapmıyor; aynı zamanda bazı değerlerin öne çıkarılmasına veya üstünün örtülmesine de yarıyor. Bunun en bariz örneği İstiklal Marşı’dır. Bilindiği gibi, sadece Türk milli eğitim sisteminin değil, Türk devletinin de en önemli metinlerden biridir İstiklal Marşı. Bütün ders kitapları İstiklal Marşı ile açılır. Bütün devlet dairelerinde yazılı metin olarak asılıdır. Eğitim, İstiklal Marşı ile başlar ve kapanır. İstiklal Marşı’nın kabulünün yıldönümlerinde devlet erkanı tarafından merasimler düzenlenir. Uluslar arası yarışmalarda birinci olmanın getirilerinden biri de bayrağımızı göndere çektirmek ve İstiklal Marşımızı okutmak, katılan bütün devlet ve millet temsilcilerini onun önünde ayağa kaldırmaktır. Ve bununla gurur duyarız. Bir toplantıda İstiklal Marşı’nın okunmaması, yanlış söylenmesi skandal olarak verilir televizyonlarda ve gazetelerde.

İstiklal Marşı düz bir şiir değildir, o edebi bir şaheserdir. Sanat metni olarak üzerinde yüzlerce yazı yazılmıştır, şerhler yapılmıştır. Yapısı, sesi, ahenk ögeleri, edebi sanatları, dili ve geleneği, teması ve temayı ele alış bakımından kaynaşmış metin örneği Türk şiirinde sayılıdır. Bu başarıyı gösteren en önemli metinlerden biridir İstiklal Marşı. İlköğretimden fakülte eğitimine kadar öğrencilerin bilgi ve algı düzeyine göre değişik yönleriyle ele alınan İstiklal Marşı’nın taşıdığı ruh, öncelikle lise ve dengi okullarda okuyan öğrencilere kazandırılır, çünkü memleket onlara emanet edilecektir.

Liselerde kazandırılan bu bilgilerin ölçüldüğü en önemli sınavlardan biri olarak ÖSYM’nin yürüttüğü ÖSS, bugün okullarımızda ve dershanelerimizdeki ders işleyişini ve konu dağılımını belirleyen en önemli merkezdir. Çünkü dershaneler ve özel yayıncılar ÖSYM’nin hazırladığı sorulara ve konu dağılımına bakarak bir program belirliyor. Buna göre soru taraması yapılıyor, nelere ağırlık verilmiş, hangi konulara kaç senede bir yer verilmiş, hangi konulara hiç yer verilmemiş; bütün bunlar tespit ediliyor ve öğrenciler bunun üzerinden yetiştiriliyor. Dolayısıyla ÖSYM bu ülkede MEB müfredatının öğretilmesinde önemli bir rol, pay ve sorumluluk sahibidir. Diyelim ki bu sınavlarda peş peşe iki yıl İstiklal Marşı’yla ilgili soru yöneltilsin, onu izleyen yıl hemen bütün öğretmenler ve dershaneler bu konuda özel çalışmalar yapar, sorular geliştirir. Bu çalışma aynı zamanda şaire, döneme, İstiklal Marşı’ndaki estetiğe ve zihniyete dikkati çekeceği için, sınav vesilesi ile gençlerimiz milli bir duyarlık sahibi olur. Pekiyi, ÖSS, ÜSS vs. tarihi boyunca İstiklal Marşı ile ilgili kaç soru sorulmuş biliyor musunuz? İki (?), üç (?), beş (?) yoksa yedi (?)…Bilemediniz. Ben söyleyeyim. 42 yıldır bu ülkenin çocuklarına İstiklal Marşı ile ilgili olarak hiçbir soru sorulmamış.

Elimdeki kaynak; yanlış söylemiyorsa �yanlış söylemediğine kaniim, çünkü yayınevi bu soruları ÖSYM’den telif ödeyerek almış- 42 yıldır İstiklal Marşı ile ilgili bir tek soru sorulmadığını söylüyor gençlere. Siz olsaydınız ne düşünürdünüz?

Bu durum sadece bir ihmal ile izah edilebilir mi? Biz gene iyi niyetimizi koruyalım ve 42 yıllık bir ihmale ihtimal verelim.

Mehmet Akif, İstiklal Marşı’ndan daha şanslı. Mehmet Akif’i “Mehmet Akif” yapan şiirlerin önemlisi İstiklal Marşı ile ilgili soru yok; ama kendisiyle ilgili başka sorular var. Hemen belirtelim ki bu sorular birbirine çok benziyor ve ağırlıklı olarak 60′lı ve 70′li yıllara ait.

Dökümü şöyle yapabiliriz:

1976′dan 1991′e kadar Mehmet Akif’le ilgili hiç soru sorulmamış. On beş yıl aradan sonra (1991′de) 1 soru sorulmuş. On yedi yıldan beri Mehmet Akif hakkında hiçbir soru yok.

Sadece Türk edebiyatının değil; Milli Mücadele’nin ve düşünce dünyasının da en önemli aktörlerden ve değerlerinden biri olan Mehmet Akif Ersoy, acaba öğrencilerin önüne hangi bağlamda sorular içinde getiriliyor?

Bu soruları yazmayacağım. Ama içeriğinden bahsedeceğim.

1. Mehmet Akif, 42 yılda 12 soruya konu edilmiş ama bunlardan bazıları doğrudan Mehmet Akif’le ilgili değil. Mehmet Akif, bu sorularda yanlış veya yanıltıcı seçeneklerden biri olarak geçmektedir.

2. Sorulan sorular ağırlıklı olarak 60′lı ve 70′li yıllara ait.

3.1976′dan 1991′e kadar Mehmet Akif’le ilgili hiçbir soru sorulmamış. On beş yıl aradan sonra 1 soru sorulmuş; 17 yıl aradan sonra hâlâ soru yok.

4. ÖSS tarihinde bu zamana kadar İstiklal Marşı ve Safahat ile ilgili hiçbir soru sorulmamış.

Anayasal bir metin olarak ilk okul birinci sınıftan itibaren haftada iki defa İstiklal Marşı okuyan öğrencilerin 10 kıtasını kolayca ezberlemelerine ve yarışmalarda devlet büyüklerini ağlatmalarına rağmen İstiklal Marşı ile ilgili tek bir soru ile karşılaşmamaları sizce de garip değil mi? Acaba bu ne anlama geliyor? Eğer bir kasıt yoksa çok büyük bir kayıtsızlıkla karşı karşıya olduğumuzu söylemeliyiz. Acaba bu soruları hazırlayan insanlar bu kadar unutkan olabilir mi? Yoksa özel bir tavır mı var sorusunu sormakta haksız mıyız? Acaba bu tavır ile Türkiye’nin yöneldiği AB arasında bir ilgi var mı, olabilir mi böyle bir şey? Yoksa, Mehmet Akif ve İstiklal Marşı’na karşı bir planla mı karşı karşıyayız? Bunu yetkililere ve kamuoyuna havale ederek diyoruz ki eğer bu ülkede Mehmet Akif’e ve İstiklal Marşı’na karşı bir kayıtsızlık varsa ve “soruların hazırlanmasında müfredatın tümü göz önünde bulundurulur ve ölçümde konu dağılımının eşit olmasına dikkat edilir” hükmüne rağmen böyle bir işlemle karşı karşıya isek bundan ne anlamalıyız? İhmal mi, kasıt mı?

ÖSYM sadece müfredatın kazandırılmasında değil, öyle anlaşılıyor ki bazı yazar ve şairlerin ve hatta Anayasal bir değer olan İstiklal Marşı’nın kavratılmasında/kavratılmamasında da pay sahibidir ve sorumluluk altındadır. Ayrıca Türk Edebiyatı’nın yeni programında Necip Fazıl, Sezai Karakoç, Cahit Zarifoğlu, İsmet Özel, Erdem Bayazıt, Rasim Özdenören, Mustafa Kutlu gibi yazar ve şairlerimize de yer verilmiştir. Bundan böyle İstiklal Marşı ve Mehmet Akif’e karşı gösterilen bu tavır, daha doğrusu bu ilgisizlik devam edecekse, talebelerin karşılaşacakları sorular bellidir. Çünkü bu anlayış, yeni programda kendilerine yer verilen Nazım Hikmet’i, Ahmet Oktay’ı, Yusuf Atılgan’ı, Oğuz Atay’ı, Nezihe Meriç’i, Hilmi Yavuz’u, Ferit Edgü’yü, Attila İlhan’ı, İlhan Berk’i, Cemal Süreya’yı, Edip Cansever’i, Ataol Behramoğlu’nu, Refik Durbaş’ı, Süreyya Berfe’yi, Nihat Behram’ı, Sadri Ertem’i, Fakir Baykurt’u, Vüs’at O. Bener’i, Bilge Karasu’yu, Adalet Ağaoğlu’nu, Orhan Pamuk’u, Füruzan’ı öne çıkaracak ve fakat Mehmet Akif ve onun izinden gidenleri görmezden gelebilecek demektir.

Bahsedilen yeni programların yapımında, yayımında, düzeltisinde, tanıtımında emeğimiz geçti. Şunu rahatlıkla söyleyebiliriz ki bu programlar Türk edebiyatı eğitimi için büyük bir değişiklik ve devrim mesabesindedir. Ancak baştan beri tekrar tekrar belirttiğimiz gibi programın içeriği ve kazanımları bir bütün olarak ele alınmazsa bu programdan beklenen sonuç hasıl olmayacaktır.

Müfredatın görünüşte MEB tarafından belirlenmesine rağmen bilgi olarak kazandırılmasında ÖSYM’nin daha etkili olduğunu gösterme babında şunları söyleyebiliriz.

Bilindiği gibi; 2006′dan önceki sınavlarda sözel ve sayısal bölümler tek başlıkta toplanmıştı ve sistem, lise müfredatında yer alan bazı konuları içermiyordu. Fakültelerden ve bazı öğretim üyelerinden, üniversitelere yerleşen öğrencilerin dört işlemi bilmediğinden tutunuz; lisede öğrenmesi gereken bazı temel bilgilerden haberdar olmadıklarına dair şikayetlerin artması üzerine sistem değiştirildi ve : BİRİNCİ BÖLÜM Türkçe Testi (Tür) Sosyal Bilimler�1 Testi (Sos�1) Matematik�1 Testi (Mat�1) Fen Bilimleri�1 Testi (Fen�1) İKİNCİ BÖLÜM Edebiyat�Sosyal Bilimler Testi (Ed�Sos) Sosyal Bilimler�2 Testi (Sos�2) Matematik�2 Testi (Mat�2) Fen Bilimleri�2 Testi (Fen�2) şekline getirildi. Bu sistemle daha önceki sınavlarda öğrencilere sorulmayan yeni konular ilave edildi. Neden bahsediyoruz? 2006′ya kadar liselerde müfredatın bazı konuları ya hiç işlenmiyordu ya da üstün körü ele alınıyordu. Zira bu konulara zaman ayırmak boşuna idi, bu işlevsel değildi, çünkü ÖSS’de çıkmıyordu. Eklenen yeni konulardan mahrum olarak liselerden mezun olan öğrenciler, sistem değişince atladıkları bu konuları öğrenmek için dershanelere ve özel eğiticilere koştu geçtiğimiz iki yılda.

Buradan açıkça anlaşılmaktadır ki liselerin müfredatını, ders araç ve gereçlerini her ne kadar MEB belirlemekte ise de bu programları “kazandırmak” sınavlara bağlı olarak ÖSYM’ye bırakılmıştır. Başlangıçta böyle bir amaç olmamasına rağmen sistemin geldiği yer burasıdır. O kadar ki öğrenciler ve veliler sırf ÖSS’de soru olarak çıkmıyor diye Din Kültürü ve Ahlak Dersini lüzumsuz bir ders olarak telakki etmektedir. Endişemiz odur ki bundan böyle ÖSYM’nin bu zamana kadar izlediği çizgi değişmezse Türk edebiyatında bazı yazar ve şairler üzerinde ya hiç durulmayacak ya da üstün körü geçilecektir. Ki bu kişilerin başında maalesef Mehmet Akif ve eseri İstiklal Marşı var.

Özetle; ÖSYM bundan sonra, yeni ve yürürlükte olan programlara göre ölçme yapmalıdır ve bu ölçmede konu dağılımlarının yanında, milletimizin geleceği için İstiklal Marşı, Safahat ve Mehmet Akif gibi değerler üzerinde ısrarla durmalıdır. Eğer 2009 yılı sınav sorularının hazırlanmasında Türk Edebiyatı’nın yeni programı dikkate alınmazsa liselerde bu program kadük kalacaktır. Görülüyor ki ÖSYM eli ile kotarılan ÖSS Türkiye’de müfredatın sağlıklı işlenmesinde pay ve sorumluluk sahibidir.

Türk Edebiyatı Dergisi / Mart 2009 Kamil Yeşil

İlgili Konular

• Mehmet Akif Ersoy’u Anma Gecesi (0)

etmezse onlardan değildir” (Hadîs-i Şerif)

Müslümanlık nerde, bizden geçmiş insanlık bile…

Âlem aldatmaksa maksat, aldanan yok, nâfile!

Kaç hakikî Müslüman gördümse: Hep makberdedir;

Müslümanlık, bilmem amma, galiba göklerdedir!

İstemem dursun o pâyansız mefâhir bir yana…

Gösterin ecdâda az çok benzeyen bir kan bana!

İsterim sizlerde görmek ırkınızdan yâdigâr!

Çok değil ancak! Necip evlâda lâyık tek şiâr.

Varsa şayet, söyleyin bir parçacık insâfınız:

Böyle kansız mıydı – Hâşâ – kahraman eslâfınız ?

Böyle düşmüş müydü herkes ayrılık sevdâsına?

Benzeyip şîrâzesiz bir mushafın eczâsına,

Hiç görülmüş müydü olsun kayd-ı vahdet târumâr?

Böyle olmuş muydu millet can evinden rahnedar?

Böyle açlıktan boğazlar mıydı kardeş kardeşi?

Böyle adet miydi, bî-pervâ, yemek insan leşi?

Irzımızdır çiğnenen, evlâdımızdır doğranan!

Hey sıkılmaz! Ağlamazsan, bâri gülmekten utan!…

“His” denen devletliden olsaydı halkın behresi:

Pâyitahtından bugün taşmazdı sarhoş nâ’rası!

Kurt uzaklardan bakar, dalgın görürmüş merkebi,

Saldırırmış ansızın yaydan boşanmış ok gibi.

Lâkin aşk olsun ki, aldırmaz da otlarmış eşek,

Sanki tavşanmış gelen, yahut kılıksız köstebek!

Kâr sayarmış bir tutam ot fazla olsun yutmayı…

Hasmı, derken, çullanmışlar yutmadan son lokmayı!..

Bir hakikattir bu, şaşmaz, bildiğin üslûba sok:

Hâlimiz merkeple kurdun aynı, asla farkı yok.

Burnumuzdan tuttu düşman, biz boğaz kaydındayız!

Bir bakın: Hâlâ mı hâlâ ihtiras ardındayız!

Saygısızlık elverir… Bir parça olsun arlanın:

Vakit çoktan geldi, hem geçmektedir arlanmanın!

Davranın haykırmadan nâkûs-ı izmihlâliniz…

Öyle bir buhrâna sapmıştır ki, zirâ haliniz:

Zevke dalmak şöyle dursun, vaktiniz yok mâteme!

Davranın, zîra gülünç olduk bütün bir âleme,

Bekleşirken gökte yüz binlerce ervâh, intikam;

Yerde kalmış, naşa benzer kavm için durmak haram!

Kahraman ecdâdımızdan sizde bir kan yok mudur?

Yoksa: İstikbâlinizden korkulur, pek korkulur!

13 Haziran 1329 (1913)

Mehmed Akif Ersoy

İlgili Konular

• İlgili konu yok.

Âheste-seyr iken yolumuz düştü bir çöle.

Sür’atle tayy için o beyâbân-ı vahşeti,

Hep yolcular fedâ ederek istirâhati,

Gitmektelerdi. Bir aralık bende meyşe tâb,

Hiç kalmamış ki düşmüşüm artık zebûn-i hâb.

Âvâre bir piyâdeyi bekler mi kâfıle?

Nâçâr şedd-i rahl edecek tâ be-merhale.

Durnıuş, diyordu, bir de uyandım ki, sârban:

“Kalk ey zavallı yolcu, uzaklaştı kârban!

Uykum benim de yok değil amma bu deştzâr,

Arâmgâh olur mu ki bin türlü korku var?

Ser-menzil-i merâma varır durmayıp giden;

Yoktur necât ümîdi bu çöller geçilmeden.

Heyhât, yolda böyle düşen uyku derdine,

Hep yolcular gider de kalır kendi kendine!”

Vak’a hiç birşey değildir; haklısın, lâkin düşün.

Başka bir düstûr-i hikmet var mı, insâf et, bugün?

Varmak istersen -diyor Sa’dî- eğer bir maksada,

Tuttuğun yollar tükenmekten muarrâ olsa da;

Şedd-i rahl et, durnıayıp git, yolda kalmaktan sakın!

Merd-i sâhib-azm için neymiş uzak, neymiş yakın?

Hangi müşküldir ki himmet olsun, âsân olmasın?

Hangi dehşettir ki insandan hirâsân olmasın?

İbret al erbâb-ı ikdâmın bakıp âsârına:

Dağ dayanmaz erlerin dağlar söken ısrârına.

Bir münevvim ses değil yer yer hurûşan velvele:

Fevc fevc akmakta insanlar bütün müstakbele.

Nehr-i feyzâ feyz-i insâniyyetin âhengine

Uymadan, kâbil değildir düşmemek bir engine.

Menzîl-i maksûda varmazsın uyanmazsan eğer…

Var mı bak, yollarda hiç bîdâr olanlardan eser?

İşte âtîdir o ser-menzil denen ârâmgâh;

Kârbân akvâm; çöl mâzî; atâlet sedd-i râh.

Durma, mâzî bir mugaylanzâr-ı dehşetnâktir;

Git ki, âtî korkusuzdur, hem de kudsî hâktir.

Çok şedâid iktihâm etmek gerektir, doğrudur…

Vehleten âvâre bir seyyâhı yollar korkutur;

Korku, lâkin, azmi te’yîd eylemek îcâb eder:

Kurtulursun şedd-i rahl etmiş de gitmişsen eğer:

Çünkü düşmüşsün hâyatın -ezkazâ- feyfâsına,

Gitmen îcâb eyliyor tâ menzil-i aksâsına.

Düşmemek mâdem elinden gelmemiş evvel senin,

Ölmeden olsun mu, ey miskin, bu çöller medfenin?

İntihâr etmek değilse yolda durmak, gitmemek,

Âsumandan refref indirsin demektir bir melek!

“Leyse li’l-insâni illâ mâ seâ” derken Hudâ;

Anlamam hiç meskenetten sen ne beklersin daha?

Davran artık kârbânın arkasından durma, koş!

Mahvolursun bir dakîkan geçse hattâ böyle boş.

Menzil almışlar da yorgun, belki senden bîmecâl!

Belki yok, elbette öyle! Sen ne etmiştin hayâl?

Şöyle gözden geçse bir hilkat temâşâ-hânesi:

Çıkmıyor bir zerre fa’âliyyetin bîgânesi.

Âsumânî, hâkdânî cümle mevcûdât için

Kurtuluş yok sa’y-i dâimden, terakkîden bugün.

Yer çalışsın, gök çalışsın, sen sıkılmazsan otur!

Bunların hakkında bilmem bir bahânen var mı? Dur!

Mâsivâ birşey midir, boş durmuyor Hâlik bile:

Bak tecellî eyliyor bin şe’n-i gûnâgûn ile.

Ey, bütün dünya ve mâfihâ ayaktayken; yatan!

Leş misin, davranmıyorsun? Bâri Allah’tan utan.

Mehmed Akif Ersoy

İlgili Konular

• İlgili konu yok.

hem sakın Allah’ın inayetinden ümidinizi kesmeyiniz.

Zira, kâfirlerden başkası Allah’ın inayetinden ümidini kesmez.”

(Yusuf, 87)

Âtiyi karanlık görerek azmi bırakmak…

Alçak bir ölüm varsa, emînim, budur ancak.

Dünyâda inanmam, hani görsem de gözümle.

İmânı olan kimse gebermez bu ölümle:

Ey dipdiri meyyit, “İki el bir baş içindir.”

Davransana… Eller de senin, baş da senindir!

His yok, hareket yok, acı yok… Leş mi kesildin?

Hayret veriyorsun bana… Sen böyle değildin.

Kurtulmaya azmin neye bilmem ki süreksiz?

Kendin mi senin, yoksa ümîdin mi yüreksiz?

Âtiyi karanlık görüvermekle apıştın?

Esbâbı elinden atarak ye’se yapıştın!

Karşında ziyâ yoksa, sağından, ya solundan

Tek bir ışık olsun buluver… Kalma yolundan.

Âlemde ziyâ kalmasa, halk etmelisin, halk!

Ey elleri böğründe yatan, şaşkın adam, kalk!

Herkes gibi dünyâda henüz hakk-ı hayâtın

Varken, hani herkes gibi azminde sebâtın?

Ye’s öyle bataktır ki; düşersen boğulursun.

Ümmîde sarıl sımsıkı, seyret ne olursun!

Azmiyle, ümidiyle yaşar hep yaşayanlar;

Me’yûs olanın rûhunu, vicdânını bağlar

Lânetleme bir ukde-i hâtır ki: Çözülmez…

En korkulu câni gibi ye’sin yüzü gülmez!

Mâdâm ki alçaklığı bir, ye’s ile şirkin;

Mâdâm ki ondan daha mel’un daha çirkin

Bir seyyie yoktur sana; ey unsur- îman,

Nevmid olarak rahmet-i mev’ûd-u Hudâ’dan,

Hüsrâna rıza verme… Çalış… Azmi bırakma;

Kendin yanacaksan bile, evlâdını yakma!

Evler tünek olmuş, ötüyor bir sürü baykuş…

Sesler de: “Vatan tehlikedeymiş… Batıyormuş!”

Lâkin, hani, milyonları örten şu yığından,

Tek kol da “yapışsam…” demiyor bir tarafından!

Sâhipsiz olan memleketin batması haktır;

Sen sâhip olursan bu vatan batmayacaktır.

Feryâdı bırak, kendine gel, çünkü zaman dar…

Uğraş ki: Telâfi edecek bunca zarar var.

Feryâd ile kurtulması me’mûl ise haykır!

Yok, yok! Hele azmindeki zincirleri bir kır!

“İş bitti… Sebâtın sonu yoktur!” deme, yılma.

Ey millet-i merhûme, sakın ye’se kapılma.

Mehmed Akif Ersoy

İlgili Konular

• İlgili konu yok.

    Edebiyat tarihimizde mazlumun yanında ve onun dostu olan M. Akif, bu dünyada yalnız yaşadı ve yalnız öldü. Çevresinde üç beş kişi kalmış “Rejim muhalifi” damgasını yemiş eski bir şair olarak “İstiklal Marşı” şairi için hazırlanmış dramatik bir sondu bu.

Dirilerden çok ölülerin mücadele verdiğini söyleyebiliriz. Süleyman Nazif, Akif’in Çanakkale Şehitleri şiirini okuyunca:

“Allah’ın şehitleri olduğu gibi, şairleri de var.” demiştir.

O’nun sağlığında ölüme mahkum edilmiş gibi geçen yılları olmuştur. Öldükten sonra ise, daha çok tesirli olduğu, bir nevi ikinci hayat yaşamaya devam ettiği söylenebilir.

Bu inanmış insanın, şiiri, tebliğ ve telkin vasıtası olarak görmesi neticesinde kitabı olan Safahat’ında inandıklarını haykırmıştır:

“Hayal ile yoktur benim alışverişim,
İnan ki her ne demişsem görüp de söylemişim.”

Şiir, O’nun elinde yüksek ifade imkanlarına kavuştu. Büyük fikir taşıyıcı manzumeler, burada feryat, figan ve isyanlar şiirleşir. Şiirlerinde devrinin sokağını, kahvesini, mektebini, evini, camiini ve her meşrepten insanı buluruz.

Akif, son Safahat’ında yer alan “Gece, Hicran, Secde” şiirlerinde bambaşka bir yüzünü ortaya çıkarır. Bütün hayatı boyunca şairliğini, sanatkar yönünü bir tarafa koymuştur. Bu şiirlerinde gerçek şiir hareketleriyle karşımıza çıkar.
Şiirden kaçan Akif, memleketinden kendini sürgün etmek zorunda kaldıktan sonra bunun aksine şiire yakalanmaktan da kurtulamadı.

O, inanmış bir insandı. Bu sıfatı önce gelmek kaydıyla şairdi, düşünürdü. Şiiri, tebliğ, telkin, düşünce için toplumu iyiye götürmek için bir araç saymıştı. Kendi yüksek şiir kudretinin ihtirasını, toplum dertlerinin önünde tutsaydı şüphesiz şiirde, şairlikte daha büyük başarılar kazanırdı. Fakat halkın en dertli günlerinde O ızdırap içinde yaşamayı tercih etti. Onun şiir külliyatını bir fikir kitabı olarak okumak, üzerinde düşünmek, incelemeler yapmak mümkündür. Akif’in kaleminden çıkan vezinli, kafiyeli fikirler yaşadığı dönemde bazılarının hoşuna gitseydi, göklere çıkarılırdı. Fikir ve iman cephesi hoşa gitmediğinden hem şairliği, hem de şahsiyeti saldırılara maruz kaldı. Malum ideoloji, Akif’i hazmedemediği için gündem dışında tutmak istedi.

Onun şahsiyetine, inancına karşı çıkan birçok şöhret ölümünden sonra unutulup gitmelerine rağmen M. Akif’in şiirleri ezbere okunmakta, düşünceleri gençlere ışık olmaktadır. Böylece fikir ve şiirleri etkisiz kılınamamıştır.

Milli Mücadele ya da Kurtuluş Savaşı konusunda alışılmış resmî görüşün dışında bir çerçeveye oturtulduğu dikkati çekecektir. Milli Mücadelenin gerçek konumunun bilinmesi, M. Akif’in şahsi tutumunun doğru olarak değerlendirilmesine de imkan sağlayacaktır.

Resmi sessizliğe ve hatta olumsuz tutuma rağmen halkın ve gençliğin geniş ilgisiyle kucaklanan M. Akif kimdi ve bu sevgi selinin çoğalmasına sebep neydi?

1923 sonrasında Türkiye’de deniz tükenmişti. Ülkenin “İstiklal Marşı”nı yazan bir şairin ne yazsa, ne söylese suç olduğu bir takvimde, başlık klişesini oradan oraya taşıyıp yayımladığı Sebilürreşad’ın yayımına Takrir-i Sükun Kanunu ile süresiz son verilmişti. Böyle bir şahsiyet için ülke yaşanılır olmaktan çıkmıştı. Şair ve düşünür kimliği ile ülkenin insanlarına hizmet etmesi artık mümkün değildi.

Şu iddia belki aşırı bulanabilir: Akif, o yıllarda Türkiye’de kalsa ve hiç bir şey yapmayıp köşesinde otursaydı hayatı belki garanti edilemezdi. “Zulmü alkışlayamam, zalimi asla sevemem. Gelenin keyfi için geçmişe kalkıp sövemem.” diyen, hak namına haksızlığa ölse tapamayan, düşündüğünü ve inandığını da yapamayan için bu yol tamamen kapanmıştı.

M. Akif, Mısır’a gitmekle belki de İstiklal Marşı şairinin, İstiklal Mahkemesi’ne çıkmasını önlemiş oldu.

“Sessiz yaşadım, kim beni nerden bilecektir…” diyen Akif, 27 Aralık 1936 günü Hakk’a yürüdü. Tabutu tek atlı bir arabayla Beyazıt Camii’ne getirildi. Tabuttaki Akif’in resmini gören tıbbiye öğrencisi, bu büyük ölümü üniversiteye haber verdi. Devrin hükümeti, üniversite öğrencilerinin cenazeye katılmalarını yasakladı.

Bir yerlerden Türk bayrağı bulan üniversiteli gençler, Beyazıt Camii’ni doldurdular. Cenaze namazından sonra, mezarlığa kadar hiç kimse tarafından davet edilmeyen bir büyük kitle, hayatı ile eseri iç içe girmiş olan bu örnek şahsiyeti ebedî yolculuğuna uğurladı.

Cumhuriyet tarihinde kendisinden önce hiç kimseye nasip olmayan bir cemaatle son yolculuğuna uğurlanan, Tacettin Dergahı’nın bahçesindeki toprağı avuçlayıp: “Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda.” diye gözyaşları arasında yazdığı İstiklal Marşımızla defnedilen şair, İstanbul’un fethinden sonra şehrin toprağına kendi eseriyle verilen ilk ölüdür. Ruhu şad olsun.

Burak Serdengeçti

İlgili Konular

• İlgili konu yok.