Dergide, “Vahyin aydınlığında yaşayan adam: Mehmet Âkif”, “Mehmet Âkif’in İslam Tasavvuru”, “Mehmet Âkif Ersoy’un Tefsirciliği”, “Yerli Kalarak Modernleşmek: Mekteple Memleket Arasında Bir Mütefekkir ve Vaiz Olarak Âkif”, “Mehmet Âkif Ersoy’un hayatında ve Safahat’ta kadın”, “Din Hizmetinde Örnek Şahsiyet: Mehmet Akif” ve “Mehmet Akif Ersoy’un Vaaz ve İrşad Faaliyetlerinde Kur’an Tefsiri’nin Yeri ve Önemi” başlıklı bilimsel makaleler yer alıyor.

Prof. Dr. İsmail Lütfi Çakan, Prof. Dr. Davut Aydüz, Prof. Dr. Ali Akpınar ve daha birçok akademisyen tarafından kaleme alınan yazıların yer aldığı özel sayının son bölümünde, Mehmet Âkif’in “Dârû’l-Fünûn” ders kitapları arasında basılan “Kavâ’id-i Edebiyye” adlı eseri de Osmanlıca aslıyla yer alıyor.

TÜRKİYE, OSMANLI’YI, MEHMET AKİF’İN BELDESİNİ ARIYOR

Açılış konuşmasından sonra kürsüye gelen konuşmacı Araştırmacı Yazar Yavuz Bahadıroğlu’nun konuşması sık sık alkışlarla kesildi. Bahadıroğlu, Türkiye’nin içerisinde bulunduğu durumdan bahsederek, “Türkiye ne zaman dik durmaya çalışsa çelme yiyor” dedi. Türkiye’nin kendini, Osmanlı’yı aradığını kaydeden Bahadıroğlu, “Türkiye Medine’yi, Mekke’yi, Mehmet Akif’in beldesini arıyor. Akif Misaki Milliye sınırlarını hiçbir zaman kabul etmemişti. Mehmet Akif Ersoy’u neden anıyoruz, O’na neden muhtaç olduğumuzu sorgulayalım. Akif bizler için bir idol olmuştur” diye konuştu.

YA MEHMET AKİF’İ YA DA ZEKERİYA BEYAZ’I YETİŞTİRECEKSİNİZ

Konuşmasında anne babalara seslenen Bahadıroğlu, “Bir evladın adam gibi adam olarak, Mehmet Akif gibi yetişmesi için anne babaya yani aileye büyük görev düşüyor. Anne babalar önünüzde iki seçenek var. Ya Zekeriya Beyaz gibi bir oğul, Hülya Avşar gibi kız yetiştireceksiniz ya da Mehmet Akif gibi evlatlar yetiştireceksiniz. Burada annelere daha büyük görev düşüyor. Çünkü babalar para kazanmak derdi ile bu sorumluluktan bir nevi kaçıyor. Ama babalar, dedeler bilmiyorlar ki kazandıkları paraların kat kat mislini verseler kaybettikleri evlatlarını geri alamazlar. Önemli olan safınızı belirlemek. Akif’in safında olmak Peygamberin safında olmaya benzer. Akif gibi bir evlat yetiştirdiğinizde O’nun gibi kalbinde vatan sevgisi olacak. Akif’in vatan sevgisini Bülbül şiirinde görebiliyoruz. Bizim Anadolu annelerimiz şehit evlatlarını toprağa verdikten sonra ‘vatan sağolsun’ diyebiliyor. İşte bizim Anadolu annelerimiz Mehmet Akif gibi evlatlar yetiştirmeye muktedirler” şeklinde konuştu.

ANNE SÜT EMZİRİR, BABA ADAM GİBİ ADAMLIK EMZİRİR

Devrimizde çok gezmenin, çok söylemenin gerektiğini ifade eden Bahadıroğlu, gelişen iletişim araçlarından da yararlanmanın önemine işaret etti. İletişim araçlarını en iyi şekilde kullanarak Wikileaks gibi belgeleri şerre değil hayra kullanılacağını dile getiren Bahadıroğlu, “Bizler iyiliği emredip, kötülüğü men edeceğiz. Bizim görevimiz bu. Bunu da en iyi bolca gezerek, bolca söyleyerek yapacağız. Devrimizde teknoloji aldı başını gidiyor. Bundan en güzel şekilde istifade etmemiz gerekiyor. Şunu da belirtmek istiyorum ki insanlar annelerinin karnından Akif olarak, ilim adamı, profesör olarak doğmuyor. Onları bulundukları mertebeye getiren anne babalardır. Anne evladına süt emzirir, baba adam gibi adamlık emzirir. Bu yapılmazsa istediğiniz kadar ilim adamı, profesör olun üzerinizde yama gibi durur. Akif, babasının kendisini 4-5 yaşlarında iken mukabeleye götürdüğünü anlatıyor. Oraya gittiğinde büyük büyük insanların bir kitabın etrafında oturduğunu gördüğünde babasına ne yaptıklarını sorduğunu ve babasının da ‘Onlar şu anda Allah ile konuşuyor’ dermiş” diye kaydetti.

AKİF: BEN SELAM VEREREK İŞİN YARISINI KURTARDIM

Akif’in dağdağalı bir dönemde dünyaya geldiğini söyleyen Bahadıroğlu, ancak O’nun yolundan, değerlerinden, inançlarından hiç ödün vermediğini aktardı. Mehmet Akif’in Peygamber efendimizin ‘Gülümseyiniz ve selam veriniz’ hadisi şerifine binaen selam verdiğini ve selamı yaydığını anlatan Bahadıroğlu, “Mehmet Akif, geldiği dönem gülmeyi, gülümsemeyi engelleyen bir dönemdir. Bu yüzden Akif, ‘Ben selam vererek işin yarısını kurtardım’ demektedir. Mehmet Akif gülümsemeye fırsat bulamadığını söylüyor” dedi.

AKİF YÜREKLİ İNSANLAR YETİŞTİRMELİYİZ

İnsanların yaşadığı muhitlerin ezansız ve mabetsiz olmaması gerektiğini ifade eden Bahadıroğlu, Akif yürekli mimarlar yetiştirildiğinde depremlerde evlerin yıkılmayacağını aktardı. Akif yürekli insanlar yetiştirilmesi gerektiğini anlatan Bahadıroğlu, “Ezanın sesinin ne anlama geldiğini anlayabilmek için çok önemli 18 yıl ezansız yaşamak çok zor. 1932 yılında doğan çocuklar 18 yaşına kadar Türkçe ezan dinlediler. 17 Haziran 1950’de ezanı Muhammedi aslına döndü. Biz darbe bayramları yapıyoruz. Fakat asıl ezan bayramı yapmalıyız. Bugün İstiklal Marşı’nın ilk iki kıtasını okuyoruz. Çünkü onlar zararsızı. ‘Diğer kıtaları gericiliğe girer’ demişti zamanında bir general. Bu gerçekleri söylediğimiz için bize Silivri’de hapishane hazırlayanlar bugün orada kendileri yatıyorlar. Türkiye bağırsaklarını temizliyor” ifadelerini konuştu.

DEVRİSAADET YÜREĞİ TAŞIDIĞI İÇİN MEHMET AKİF’İ ANIYORUZ

Mehmet Akif Ersoy’un neden anıldığını anlamak gerektiğine işaret eden Bahadıroğlu, “Mehmet Akif Devrisaadet yürekli olduğu için anılıyor. Akif’in İstiklal Marşı’nı yazmasındaki en büyük sebep de bu yüreğe sahip olmasıdır. Mehmet Akif’in niye Mısır’a gittiğini birçoğumuz bilmiyoruz. Milli marşımızın yazarı neden gitti oralara. Akif, İstiklal Marşı’nın yazarı olarak İstiklal Mahkemelerinde yararlanarak insanların kalplerinde yanlış bir izlenim oluşmamasını istemediği için Mısır’a gitmiştir. Akif 27 Aralık 1936 yılında hayata gözlerini yumdu. Onun ölümünün yıl dönümünde bayraklar yarıya inmedi, hiçbir şey olmamış gibi davranıyoruz. Ama Allah unutmadığını millete unutturmaz. Akif, Kur’an okunmadan İstiklal Marşı ile defnedilen ilk Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır” dedi. Yaşar Sarı-Memleket

75 yıl önce ebediyete uğurlanan büyük şairin eserlerinin bugün de milletin duygularına tercüman olmaya devam ettiğini belirten Bağış, “Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşımızı Türk Milletine armağan ederken, milletimiz de kendisini hep hatırında tutmuş, onu baş tacı etmiştir. Milletimiz, onun aziz hatırasına daima sahip çıkmış, hatta onu şehitlik mertebesine yakıştırdığı için, Mehmet Akif’i, büyük bir kadirşinaslıkla Edirnekapı Şehitliği’ne defnetmiştir. Mehmet Akif’e sahip çıkmak kadar, onun fikriyatına da sahip çıkarak bunları rehber edinmek, yaşatmak ve geleceğe taşımak büyük önem taşıyor. Türkiye Cumhuriyeti’ni hak ettiği güce ve itibara ulaştırmanın, Atatürk’ün işaret ettiği muasır medeniyetler seviyesinin üzerine çıkarmanın da bu şekilde mümkün olduğuna inanıyoruz. Mehmet Akif Ersoy, hiçbir zaman milletimizin gönlünden çıkmayacak, yolumuzu aydınlatmaya devam edecektir. Bu düşüncelerle Mehmet Akif’in aziz hatırasını bir kez daha şükranla anıyor, kendisine Allah’tan rahmet diliyoruz.” ifadelerine yer verdi.

Ertuğrul Erkişi, Mehmet Akif’in hüsranına şarkılarıyla tercüman oldu. Mehmet Akif Ersoy’un torunu Selma Argon, Akif’in genç nesillere yüklediği misyonu, çizdiği vizyonu anlattı. Gazeteci Yazar Ahmet Turan Alkan, Mehmet Akif Ersoy Araştırmaları Merkezi Başkanı Mehmet Doğan, Mehmet Akif Ersoy Kültür Derneği Başkanı Kazım Avcı, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Dekanı Prof. Dr. Fatih andı ise Mehmet Akif Ersoy’un bilinmeyen yönlerini anlattılar.

Gürcistan’dan Leila Kurbanov Mehmet Akif Ersoy’un Atiyi Karanlık şiirini okurken tüm salon nefesini tutup onu dinliyor…

 

Hekimoğlu İsmail, Mehmed Akif’i bir evliya olarak tanımlıyor. Hekimoğlu İsmail’e göre Akif’in hayatı Safahat’tan da kıymetlidir. Çünkü o bizzat yaşayarak bizlere İslamiyet’i gösterdi. Hekimoğlu İsmail, baytar Mehmed Akif’in, İstiklal Marşı şiirini yazan Mehmed Akif’e uzanmasının, şahsi gayretiyle insanların çok şey başarabileceğine açık bir örnek olduğunu belirtiyor.

Mehmed Akif ismi size neyi çağrıştırıyor?

Bakınız, Nihad Sami Banarlı Mehmed Akif’le ilgili demiş ki;

“Ben, Mehmed Akif’i büyük şair, büyük vatansever, manzum hikayeler ve vaizler yazarı, bilhassa inanmış bir insan olarak her hatırlayışımda, evliyalar kadar temiz ve lekesiz görebilmenin hazzını duyarım…”

Aynen katılıyorum!.. Bana göre Mehmed Akif, evliyadır. 14 asırlık İslam tarihi içinde Müslümanlar tatlı ve acı günler yaşamıştır. En acı günlerinde en büyük adamlarını yetiştirmiştir. Osmanlıların en karanlık günlerinde Allah’ın lutfettiği Namık Kemal, Ahmet Naim, Elmalılı Hamdi Yazır, Bediüzzaman Said Nursi ve Mehmed Akif yetişmedi mi?

Mehmed Akif’in yaşadığı devri nasıl yorumluyorsunuz?

Mehmed Akif’in yaşadığı devir felaketler devridir. Maddi manevi her türlü felaket dünyayı istila etmiştir. Bediüzzaman Hazretlerine Rüyada Bir Hitabe’de, “Ey felaket ve helaket asrının adamı!” diye hitap ediliyor. Gerçekten o asır, felaket ve helaket asrıdır.

Mehmed Akif, 1873 yılında İstanbul’da doğmuştur. Akif, asrın olaylarını bizatihi yaşamış, bu asrın aleminde maddeten ve manen savaşmış, Osmanlı devletinden sonra kurulan Türkiye Cumhuriyetinde Müslümanların İslamiyet’le yeniden buluşmasında önemli rol oynamıştır. 19. yüzyılda din düşmanlarının en güçlüleri ve dindarların en güçlüleri meydana çıkıyor. 19. asır bunların mücadelesiyle geçmiştir. Bir taraf dinsizlik uğruna, diğer taraf din uğruna mücadele ediyor. Karanlıkla aydınlığın savaşı var 19. yüzyılda ve her iki tarafın da silahı, harfler!.. Yazarak konuşarak savaşıyorlar. Her şey zıddıyla gelişir. Dinsizliğin olmadığı yerde dini faaliyetler de olmaz. Yani evvela kötüler iş başına geçer, iyiler onlarla mücadele eder, böylece her iki tarafın da samimi olan ve olmayanları anlaşılır. Mehmed Akif, diyebilirim ki o devrin dindarlarının edebi alandaki generalidir…

Bir yazınızda “Akif’in kendi hayatı, Safahat kadar kıymetlidir.” diyorsunuz…

Akif’in hayatı Safahat’tan da kıymetlidir. Çünkü o yaşayarak gerçek İslamiyet’i gösterdi. Mithat Cemal Kuntay, Mehmet Akif isimli kitabında diyor ki:

“Otuz üç senedir Mehmet Akif’in bir tek bayağı halini görmedim. Onun iç yüzüne baktığım vakit gökyüzüne, denize bakar gibi ferahlardım. Onun 63 senelik hayatının siyah ve pis tek bir dakikası yoktur.”

Şuurlu Müslüman’ın varlığının sebebi, İslamiyet’i öğrenmek, anlamak ve yaşamaktır. Mehmet Akif, “demir hafızdı”, yani Kur’an-ı Kerim’i hiç hata yapmadan okurdu. Müfessirdi. Böylece hayatının her noktasını ayet ve hadislere uydurduğundan her an İslamiyet’i yaşadı. Mehmet Akif, yaşı ilerledikten sonra, Kur’an’ı unutmamak için, her sabah soğuk suyla duşunu yapar, sonra ezbere bir cüz okurdu. Mısır’da bazen bütün Ramazan hatimle teravih kıldırırdı.

Mesela 1920′de şairlere bir çağrıda bulunuldu. Milli marş için bir müsabaka açılacağı, kazanana beş yüz lira mükâfat verileceği duyuruldu. Mehmed Akif, para verilecek diye yazmadı. Müsabaka için 700′den fazla manzume gönderilmiş amma o günlerin heyecanını ifade eden bir şiire rastlanmamış. Hamdullah Suphi, kazandığı takdirde kendisine para verilmeyeceğini söylemiş. Bunun üzerine Akif, İstiklal marşını yazdı. Hiçbir peygamber servetiyle ortaya çıkmadı. Peygamberler parasız malsız mülksüz “La ilahe illallah” dedi. İslam alimleri de aynı yolu takip ederek işe parasız başladılar. Ta ki bilinsin, bu gibi hizmetler parayla, devletle olmaz. Allah’ın lutuf ve inayetiyle olur. Akif, engin bilgisiyle kapitalizmi biliyordu ve ona düşmandı.

Böyle bir hayata hayran olunmaz mı?

Akif, nasıl bir İslami hayat hayal ediyordu?

Akif şöyle bir kıssa anlatır;

“Adamın biri eviyle arkadaş olmuş demiş ki, ‘Ey evim, seni yapan, bu hale getiren benim. Yıkılacağın zaman haber ver de ben çıkayım, öyle yıkıl.’

Bir gün evin bir yeri çatlamış, adam bir avuç çamur alıp, orayı kapatmış. Bir başka gün, başka yeri çatlamış, yine bir avuç çamurla kapatmış. Aylar yıllar böyle geçmiş. Bir gün ev, adamın başına göçmüş. Adam, “Ey ev, seninle anlaşma yapmamış mıydık? Yıkılacağın zaman hani haber verecektin? Neden sözünde durmadın?”

Ev demiş ki: “Ben ne zaman ağzımı açsam, bir avuç çamurla kapattın, başka nasıl haber verebilirdim?”

Devlet, ordu, üniversite, tüccarlar… Hepsi halkın içinden çıkıyor. Halk çöktü mü, hepsi birden çöker. Bir milletin tarihi âlimlerin mürekkebiyle, sanatkârların teriyle, askerlerin kanıyla yazılır. Devlet, ünitelerinde bozulmalar varsa o sarayın taşları teker teker düşüyor demektir. Demek ki devlet bünyesindeki her anormallik o sarayın yıkılacağına alamettir. Akif, bu kıssada Osmanlı’yı anlatıyor.

Namık Kemal sık sık devletin yıkıldığından söz edince, birisi itiraz edip, “Yıllardan beri bunu söylersin, hani yıkılan da yok!” deyince, Namık Kemal: “Bu oduncu Ahmet Ağanın cenazesi değil ki bir günde kalksın. 600 sene yaşayan bir devletin cenazesi elbette 60 senede kalkacaktır.” demiş

Akif, Kur’an’ın anlattığı gibi bir İslami hayat hayal ediyordu. Her şey Müslümanlar için yaratıldığı halde, Müslümanlar her şeyden mahrum kalmışlar, gayrimüslimler her şeyden istifade etmişler; bununla da kalmamış, ellerindeki imkanlarla Müslümanları ezmişler. Akif bu tezadı çok iyi tespit etmiş.

Sizce Mehmed Akif’in öne çıkan vasfı neydi?

Mehmed Akif, baytardı. Şahsi gayretiyle Arapça ve Arap edebiyatını öğrenmişti. Onun hayatına baktığımızda bir tarafta Mevlana’nın Mesnevi’sini Farsçadan okuyup anlayan Akif, diğer tarafta pek çok eseri Fransızca orjinalinden okuyan Mehmed Akif… Yani Akif’te Avrupa kültürüyle İslam kültürü bütünleşmiştir. Baytar Mehmed Akif’in, İstiklal Marşı şiirini yazan Mehmed Akif’e uzanması, şahsi gayretiyle insanların çok şey başarabileceğine açık bir örnektir… Bu hal çok dikkatimi çekmiştir.

Akif neyin peşinde koşuyordu?

Akif, belinin bükülüp bastonuna dayandığı günlerde bir Mecnun’du. Kendi mecnunluğunu Leyla isimli şiiri ile dile getiriyordu. Acaba Akif, neyi kaybetmiş, neyin peşinde koşuyordu?

Ankara Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi öğretim üyeliği yapmış olan Fevziye Abdullah Tansel, “Mehmed Akif” isimli eserinde şöyle diyor: “İstiklal Harbi sonunda kurulan Türkiye’de İslam’a karşı hareketler, Akif’in yıllardan beri bağlandığı, hiçbir hadisenin sarsmadığı ümidini kırdı. Adeta bir ışık dünyası içinde yaşattığı bu idealin sönüvermesi, onu içinden çıkılmaz bedbinliklere düşürdü. Akif, Leyla şiirinde, idealinin kayboluşu karşısında ruhi bunalımlar içindedir.”

Akif neyi kaybetmişti? Neyin peşinde koşuyordu? Niçin ağlıyordu? Başkalarının göz pınarları mı kurumuştu? Yoksa onlar başka sevgililer bulmuş da ona mı ağlıyordu?

Akif’in Leyla’sı İslamiyet’ti. Amma ümidi kırılmıştı. İslami hayat gelmeyecekti. Yani Akif’in Leyla’sı gelmeyecekti. Acaba o devirde biz olsaydık ne yapardık?

Safahat sizin için ne ifade diyor?

3 Kasım 1928′de harf inkılâbı kanunu kabul edilince, çiftliklerdeki bütün ağaçların sökülüp sadece kiraz yetiştirilmesi istenircesine bir manzara meydana çıktı. Cevizler, elmalar, armutlar ve üzümler başlarındaki meyvelerle birlikte sökülüp atılırken, sadece kiraza şans tanındı. Yani sadece “Avrupalı tip” kalıp, geridekiler ya yok olacak veya yokmuş gibi hareket edeceklerdi. Artık Kur’an yazısını öğretmek veya öğrenmek mümkün olmadığı gibi, bu yazıya bağlı bütün ilimler de kütüphanelerde bekleyecek, eski yazıyı bilmeyenlerin üzerinde bir kilit olup belki ebediyen saklanacaktı.

Mesela Shakespear’in Hamlet’i yüzlerce yıl evvel yazıldı. Bugünkü İngilizler lügate bakmadan Shakespear’in eserlerini okurken, 1936′da vefat eden Mehmet Akif’in Safahat’ını anlayamaz duruma geldik. Dilimizi öyle tahrip ettiler ki Atatürkçüler, Atatürk’ün Nutku’nu, dindarlar Bediüzzaman’ın Risale-i Nur’unu, milliyetçiler de Safahat’ı anlayamaz duruma geldi. Bana göre bu zamanda Safahat’ı anlayan, İslamiyet’i de anlar. Bana edebiyat doktorluğu verdiler. “Gel burada edebiyat dersleri okut” dediler. Ben oralara gitseydim, Akif’in Safahat’ından ders yapacaktım… Fakat gitmek nasip olmadı. Bugün yapabildiğim şey Safahat’ı okumak… Birçoğu da ezberimdedir.